Tiền hồ

Tiền hồ hay còn được biết đến với các tên gọi khác như Quy Nam, Thổ dương quỳ, Sạ hương thái,… Tiền hồ có tác dụng giảm khí trừ đàm, tuyên tán phong nhiệt, hạ khí chỉ ho. Vì vậy dược liệu được ứng dụng trong nhiều bài thuốc điều trị các bệnh viêm đường hô hấp trên, viêm phế quản,…

Đặc điểm thực vật

Hình ảnh về cây tiền hồ

Đôi nét về dược liệu

Tên gọi: Tiền hồ

Tên gọi khác: Quy nam (Lạng Sơn), thổ dương quỳ, sạ hương thái, tử hoa tiền hồ (Trung Quốc).

Tên khoa học: Angelica decursiva Fanch et Savat, Peucedanum decuraivum maxim

Thuộc họ: Hoa tán (danh pháp khoa học: Umelliferae)

Mô tả thực vật

Cây tiền hồ

Tiền hồ là cây thân thảo, mọc thẳng đứng, có chiều cao trung bình từ 0.7 – 1.4m. Trên thân cây có phân nhánh và những khía dọc. Lá mọc ở gần gốc cây lớn, 1 – 2 lần xẻ lông chim. Cuống lá hình bầu dục, có răng cưa to, chiều dài từ 14 – 30cm. Lá ở thân nhỏ, cuống lá ngắn, bẹ lá rộng và phồng. Lá ở khía thu lại thành bẹ lá hoặc không cuống.

Hoa tiền hồ mọc thành cụm, cụm hoa tán kép, có màu tím. Quả của dược liệu cụt ở hai đầu, hình bầu dục, chiều rộng từ 3 – 5mm, chiều dài từ 5 – 7mm, phân liệt quả, thường có múi ở cạnh. Khi quả chưa chín, hai phân liệt quả bó lại, dính chặt vào nhau. Khi chín, phân liệt quả nở bung ra, có rìa rộng, hơi dày.

Phân bố

Tiền hồ mọc nhiều tại Đồng Đăng – Lạng Sơn. Tại đây người ta trồng và thu mua dược liệu, gọi tên là Quy nam. Nhiều người còn gọi nhầm dược liệu là khương hoạt và độc hoạt.

Ở Trung Quốc, Tiền hồ phân bố rộng rãi và tươi xanh nhất ở Quảng Châu, Hàng Châu và Thiểm Tây.

Thu hái, chế biến và bảo quản

Bảo quản tiền hồ dưới dạng khô

Rễ cây tiền hồ được ứng dụng làm dược liệu. Người ta thu hái dược liệu tất cả các mùa trong năm, đặc biệt mùa thu, đông và mùa xuân. Sau khi thu hoạch, rễ được rửa sạch, loại bỏ đất cát rồi phơi khô, sấy khô.

Dược liệu rất dễ bị mốc, mối mọt. Vì vậy, cần bảo quản tiền hồ ở những nơi khô ráo, kín gió. Thỉnh thoảng nên mang dược liệu đi phơi nắng nhẹ.

Thành phần hóa học

Trong tiền hồ có nhiều thành phần hóa học như chất glucozit (hay còn gọi là nodakenin) có công thức C20H24O9. Nodakenin khi bị tác động và thủy phân sẽ trở thành nodakenitin hoặc glucoza, nodagenin C20H24O9….

Vị thuốc Tiền hồ

Tính vị và Quy kinh

  • Tính hơi hàn, vị đắng, cay
  • Quy vào 2 kinh: Phế, Tỳ.

Tác dụng dược lý theo y học hiện đại

  • Tác dụng hóa đờm.
  • Tăng lưu lượng máu của động mạch vành
  • Ức chế ngưng tập tiểu cầu
  • Kháng virus cúm và những hoạt tính của nấm
  • Giúp an thần.

Tác dụng dược lý theo y học cổ truyền

Tiền hồ có tác dụng tuyên tán phong nhiệt, giáng khí trừ đàm.

Chủ trị: Đờm trọc thủng tắc ở phế tạo ra chứng ngoại cảm phong nhiệt, ho suyễn, hạ sốt, giảm đau do cảm mạo, đầu nhức, nóng sốt. ra chứng ngoại cảm phong nhiệt, ho suyễn, hạ sốt, giảm đau do cảm mạo, đầu nhức, nóng sốt.

Một số bài thuốc từ Tiền hồ

Tiền hồ được sắc lên thành nước thuốc

Điều trị viêm phế quản, đờm đặc không tiết ra được

Dùng 10g dược liệu, 10g tang bạch bì, 8g khoảng đông hoa, 10g đào nhân, 10g bối mẫu, 3g cam thảo, 3g cát cánh. Tất cả dược liệu mang đi rửa sạch với nước muối. Cho dược liệu vào nồi cùng với 600ml nước lọc. Thực hiện sắc dược liệu trong 30 phút với lửa nhỏ hoặc cho đến khi lượng nước trong nồi chỉ còn lại 200ml. Để nguội bớt và chia thuốc thành 3 lần uống trong ngày. Kiên trì sử dụng thuốc cho đến khi bệnh tình có dấu hiệu thuyên giảm.

Điều trị viêm phế quản nhiệt

Dùng 10g dược liệu, 10g tang bì, 6g bối mẫu, 10g hạnh nhân, 10g mạch môn, 3g cam thảo, 3 lát gừng tươi rửa sạch với nước muối. Cho dược liệu vào nồi và thực hiện sắc dược liệu cùng với 600ml nước lọc. Sau 20 phút hoặc đến khi lượng nước trong nồi chỉ còn lại một nửa thì tắt bếp. Để nguội bớt, chắt lấy phần nước và chia thuốc thành 3 lần uống trong ngày. Sử dụng liên tục 7 – 10 ngày.

Điều trị viêm họng, viêm amidan và một số bệnh lý khác liên quan đến viêm đường hô hấp trên (thể phong nhiệt)

Dùng 6g dược liệu, 6g cát cánh, 6g bạc hà, 10g hạnh nhân, 10g ngưu bàng tử. Mang tất cả nguyên liệu rửa sạch với nước muối. Cho tất cả vị thuốc vào nồi cùng với 800ml nước lọc. Thực hiện sắc thuốc cho đến khi lượng nước trong nồi chỉ còn lại 400ml. Để nguội bớt và chia thuốc thành 3 lần uống trong ngày.

Điều trị đau đầu, cảm mạo

Dùng 10g dược liệu, 10g kinh giới, 10g bạch chỉ rửa sạch với nước muối. Cho tất cả vị thuốc và 600ml nước lọc vào nồi. Thực hiện sắc thuốc trong 20 phút. Để nguội bớt và chắt lấy phần nước. Chia nước thuốc sắc thành  2 – 3 lần uống tròng ngày. Sử dụng 1 thang/ngày cho đến khi bệnh tình thuyên giảm.

Điều trị nhọt đang sưng

Dùng 20g dược liệu tươi rửa sạch với nước muối, để ráo nước. Cho lượng liệu vào cối và thực hiện giã nát. Dùng cả nước cốt và bã dược liệu đắp vào các mụn nhọt đang sưng. Thực hiện 2 lần/ngày, duy trì đều đặn cho tới khi thấy thuyên giảm. 

Điều trị tức ngực khó thở, ho có đờm nhiều màu vàng

Dùng 10g dược liệu, 10g bạch môn, 3g cam thảo, 10g tang bì, 6g bối mẫu, 10g hạnh nhân, 3 lát gừng tươi. Mang tất cả vị thuốc rửa sạch với nước muối. Cho dược liệu vào nồi. Thực hiện sắc dược liệu cùng với 600ml nước lọc trong 20 phút hoặc cho đến khi lượng nước trong nồi chỉ còn lại một nửa thì tắt bếp. Để nguội bớt, chắt lấy phần nước và chia thuốc thành 3 lần uống trong ngày. Sử dụng liên tục 7 – 10 ngày.

Điều trị ho lâu ngày, ho khan đờm ít

Dùng 30g dược liệu tươi rửa sạch với nước muối, để ráo nước. Cho lượng liệu vào cối và thực hiện giã nát. Chắt lấy phần nước cốt, bỏ bã. Ngậm và nuốt từ từ nước cốt dược liệu. Uống 1 lần/ngày trong 7 – 10 ngày. Hoặc cho dược liệu sạch vào nồi cùng với 600ml nước lọc. Thực hiện sắc thuốc với lửa nhỏ cho đến khi lượng nước trong nồi chỉ còn lại một nửa. Uống ngay khi còn ấm. Sử dụng 1 lần/ngày trong 7 ngày.

Một số lưu ý khi sử dụng Tiền hồ

  • Không sử dụng dược liệu không có xuất xứ rõ ràng, kém chất lượng.
  • Nên rửa sạch dược liệu trước khi dùng
  • Cần vệ sinh vùng da đắp thuốc nếu dùng tiền hồ trị mụn nhọt.

Trên đây là một số đặc điểm, công dụng và các bài thuốc từ Tiền hồ. Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ, thầy thuốc trước khi sử dụng để được hướng dẫn liều lượng, cách dùng và những lưu ý tốt nhất. Hy vọng bài viết cung cấp cho bạn đọc nhiều thông tin bổ ích. 

Xem thêm:

Hải sâm

This entry was posted in . Bookmark the permalink.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *