Thảo quyết minh

Thảo quyết minh là vị thuốc nam mọc hoang nhiều nơi trên nước ta. Hạt của cây được thu hái để làm dược liệu, giúp điều trị đau sưng mắt, táo bón, huyết áp cao và các bệnh da liễu. Cùng Vườn Dược Liệu tìm hiểu về dược liệu này qua bài viết dưới đây.

Đặc điểm thực vật

Hình ảnh cây thảo quyết minh

Đôi nét về dược liệu

Tên gọi: Thảo quyết minh

Tên gọi khác: Hạt muồng, đậu ma, giả hoa sinh, giả lục đậu, quyết minh, lạc giời,…

Tên khoa học: Cassia tora L.

Họ: Vang (danh pháp khoa học: Caesalpiniaceae).

Mô tả thực vật

Hạt thảo quyết minh

Thảo quyết minh là cây thân thảo, nhỏ, có chiều cao trung bình từ 30 – 90cm, có lúc cao tới 150cm. Cây có lá kép, mọc so le, hình lông chim. Mỗi lá có từ 2 – 4 đôi lá chét, lá chét hình trứng, rộng khoảng 15 – 25mm, dài 3 – 5cm. 

Hoa mọc ở kẽ lá, mỗi kẽ có khoảng 1 – 3 hoa, màu vàng tươi. Quả thảo quyết minh hình trụ, dài, nhỏ, có chiều dài khoảng 12 – 14 cm, rộng khoảng 4mm. Mỗi quả chứa khoảng 25 hạt, hình trụ, rộng khoảng 2.5 – 3mm, dài từ 5 – 7mm. Hạt có màu nâu nhạt, nhẵn bóng.

Phân bố thảo quyết minh

Thảo quyết minh mọc hoang tại nhiều địa phương khắp cả nước. Cây dược liệu tập trung chủ yếu ở các tỉnh như: Hòa Bình, Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Nghệ An, Phú Thọ,…

Thu hái, chế biến và bảo quản 

Hạt thảo quyết minh được tách từ quả ra và phơi khô

Hạt thảo quyết minh là bộ phận chủ yếu dùng làm dược liệu. Hạt còn có tên gọi là quyết minh tử. Người ta thường thu hái vào tháng 9 – 11, khi quả chín. Sau khi thu hái quả chín về, đem phơi khô rồi đập lấy hạt. Sau đó phơi hạt cho khô hoàn toàn.

Quyết minh tử dễ ẩm mốc, vì vậy cần bảo quản nơi thoáng mát, tránh môi trường ẩm thấp.

Thành phần hóa học 

Cây thảo quyết minh có chứa nhiều chất hóa học như: altraglucozit, crysophanola, chất nhầy, chất béo, protid,…

Vị thuốc thảo quyết minh

Tính vị và quy kinh

  • Hạt quyết minh tử có vị mặn, tính bình
  • Quy vào kinh Thận, Can

Tác dụng dược lý theo y học hiện đại

Thành phần altraglucozit trong thảo dược có khả năng tăng co bóp ở ruột nhưng không gây đau bụng. Đồng thời có tác dụng diệt khuẩn và hạ huyết áp.

Tác dụng dược lý theo y học cổ truyền

Công dụng: Sáng mắt, thông tiện, ích thận, thanh can, khử phong, nhuận tràng.

Chủ trị: Chữa mắt đỏ, nhiều nước mắt, thong manh có màng, đầu nhức, cao huyết áp, viêm gan, táo bón.

Liều dùng, cách dùng

Thảo quyết minh được sao vàng sắc lên để sử dụng

Hạt quyết minh tử được dùng ở dạng thuốc sắc, dùng sống hoặc sao vàng. Tuy nhiên khi sao thì tác dụng nhuận tẩy của dược liệu giảm đi đáng kể. Liều dùng khuyến cáo từ 10 – 20g/ngày.

Một số bài thuốc từ thảo quyết minh

Bài thuốc trị mắt đỏ sưng đau, chảy nước mắt

Chuẩn bị quyết minh tử 16g, cúc hoa, thạch quyết minh, hoàng cầm, bạch thược, mạn kinh tử, mộc tặc mỗi thứ 12g, thạch cao 20g và xuyên khung 6g. Đem sắc uống, mỗi ngày dùng 1 thang. 

Bài thuốc trị chứng đau nửa đầu

Chuẩn bị quyết minh tử 12g, dã cúc hoa 12g, xuyên khung, mạn kinh tử, toàn yết mỗi thứ 8g. Đem sắc uống. 

Bài thuốc trị cườm mắt thị lực giảm

Chuẩn bị câu kỷ tử, quyết minh tử mỗi thứ 12g với gan lợn 100 – 150g. Đem nấu chín, ăn cả nước lẫn cái. Hoặc dùng sa tật lê, nữ trinh tử, cúc hoa, quyết minh tử, câu kỷ tử, cốc tinh thảo mỗi thứ 12g, sinh địa 12g. Đem sắc uống. 

Bài thuốc trị hắc lào, nấm, chàm ở trẻ em

Chuẩn bị thảo quyết minh 20g đem ngâm với rượu 40 – 50ml, giấm 5ml trong 10 ngày. Sau đó dùng hỗn dịch bôi lên vùng da bị bệnh. 

Bài thuốc trị nấm âm đạo

Chuẩn bị thảo quyết minh 40g đem sắc nước, để nước nguội bớt và xông âm đạo. Sau đó dùng nước rửa vùng kín. Thực hiện liên tục trong vòng 10 ngày. 

Bài thuốc trị đau đầu, đau mắt đỏ do phong nhiệt

Chuẩn bị quyết minh tử sao vàng, đạm trúc diệp, sài hồ, cúc hoa mỗi thứ 12g, phòng phong, hoàng liên mỗi thứ 8g, cam thảo 4g, thăng ma 4g, tế tân 2g đem sắc uống. 

Thảo quyết minh là một loại dược liệu quý có mặt trong nhiều bài thuốc

Bài thuốc trị đau đầu do huyết áp cao

Chuẩn bị thảo quyết minh 20g đem sắc uống hằng ngày. Hoặc thêm bạch tật lê, câu đằng mỗi thứ 12g vào để gia tăng tác dụng. 

Bài thuốc trị táo bón kinh niên

Chuẩn bị quyết minh tử sắc nước uống mỗi ngày, dùng thay nước chè. Hoặc thêm thịt me chín, đem tất cả sấy khô, tán mịn, trộn mật ong làm viên hoàn. Mỗi lần dùng 10 – 20g trước khi đi ngủ. 

Bài thuốc trị chứng mỡ trong máu cao

Chuẩn bị thảo quyết minh 50g đem sắc lấy nước uống. Dùng 3 lần mỗi ngày. Bài thuốc trị mắt tự nhiên sưng đau: Dùng hoàng liên, quyết minh tử, xa tiền tử các vị bằng lượng nhau. Sau đó đem đi tán nhỏ làm hoàn bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần dùng 15 viên, ngày dùng 2 – 3 lần với nước cháo. 

Bài thuốc trị quáng gà

Chuẩn bị gan heo 30g, dạ minh sa 6g với quyết minh tử 6g, đem 2 vị thuốc đi tán bột. Thái mỏng gan heo, tẩm với thuốc bột. Cho thêm 500ml nước gạo và sắc còn 200ml. Ép gan heo lấy nước uống. 

Bài thuốc trị mắt đỏ, sưng và sợ ánh sáng

Chuẩn bị chi tử, hạ khô thảo, cúc hoa, tang diệp mỗi thứ 12g, quyết minh tử 14g đem sắc uống. 

Bài thuốc trị phân khô cứng

Chuẩn bị quyết minh tử 16 – 20g, cam thảo 6g, nhân trần và phan tả diệp mỗi thứ 12g. Đem sắc nước uống như trà. 

Bài thuốc trị can thận âm hư (mờ mắt, đục thủy tinh thể)

Chuẩn bị sa uyển tử, bạch tật lê, câu kỷ tử, nữ trinh tử mỗi thứ 12g, quyết minh tử 15g đem sắc uống. Mỗi ngày dùng 1 thang. 

Bài thuốc trị tăng huyết áp

Chuẩn bị hoa hòe sao vàng 10g, quyết minh tử sao cháy 12g, cỏ ngọt 6g, cúc hoa 4g dùng hãm và uống nhiều lần trong ngày. Mỗi liệu trình kéo dài 3 – 4 tuần, thực hiện 2 – 3 liệu trình để đạt kết quả như ý muốn.

Một số lưu ý khi sử dụng thảo quyết minh

  • Cẩn trọng sử dụng dược liệu cho người huyết áp thấp.
  • Không dùng cho người tiêu chảy.
  • Nên phân biệt, tránh nhầm lẫn hạt quyết minh tử với hạt cây điền thanh, hạt lục lạc lá tròn…
  • Phụ nữ đang mang thai, cho con bú cẩn trọng khi sử dụng dược liệu.

Các thông tin và bài thuốc từ thảo quyết minh được bài viết tổng hợp chỉ mang giá trị tham khảo. Nếu có nhu cầu sử dụng, người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ, chuyên gia để được tư vấn chuyên môn tốt nhất. Hy vọng bài viết cung cấp cho bạn đọc nhiều thông tin bổ ích.

Xem thêm:

Bạc hà

This entry was posted in . Bookmark the permalink.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *