Nha đam

Nhắc tới nha đam, nhiều người nghĩ ngay tới loại cây có tác dụng làm đẹp tự nhiên cho chị em phụ nữ. Ngoài ra, nha đam còn có thêm rất nhiều tác dụng y học như kháng khuẩn, nhuận tràng, ngừa sỏi niệu, tốt cho người tiểu đường, cao huyết áp… Vậy nha đam – lô hội có nguồn gốc, tác dụng và cách sử dụng ra sao? Hãy cùng Vườn Dược Liệu tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Đặc điểm thực vật

Hình ảnh cây nha đam

Đôi nét về nha đam

Tên gọi: Nha đam

Tên gọi khác: Lô hội, long tu

Tên khoa học: Aloe vera, Aloe barbadensis hoặc Aloe ferox, Aloe africana, Aloe Gel, Aloe africana, Aloe Latex, Aloe supralaevis, Aloe indica

Họ: Asphodelaceae

Mô tả thực vật

Lá cây nha đam mọng nước

Nha đam là cây thân thảo, mập, mọng nước. Cây có màu xanh lục, chiều cao trung bình từ 40 – 80cm. Lá lô hội mập mọng nước, phát triển từ dưới đất lên. Số lượng bó lá từ 16 – 20 bẹ, nhẵn mịn ở mặt trên và dưới nhưng có gai sắc ở mép lá. Mặt trên lá nha đam hơi lõm, có chứa một số vết đốm không đồng đều. Lá không có cuống, phiến thẳng hình mũi giáo.

Hoa của cây thường mọc ở phần nách lá, độ dài của hoa có thể lên tới 1m. Hoa mọc rũ xuống, có 6 nhị và 6 cánh hoa dính lấy nhau ở phần gốc. Quả của cây là dạng quả nang, chứa nhiều hạt. Tùy từng giống nha đam mà màu sắc hoa có sự khác nhau, như nha đam mỏ két có hoa màu đỏ, nha đam vằn cho hoa màu da cam…

Cây nha đam có khả năng thích nghi với môi trường khô hạn cao, có thể trồng được ở nơi nhiều nắng, khô cằn. Mỗi tuần chỉ cần tưới nước từ 2 – 3 lần. Cây có thể được tách trồng từ các chồi non ở rễ.

Khu vực phân bố

Nha đam có nguồn gốc từ Bắc Phi. Cây du nhập vào nước ta và được trồng nhiều ở các vùng như Phan Thiết, Phan Rang, Phan Rí thuộc tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận.

Thu hái, chế biến, bảo quản

Nha đam được thu hoạch tại vườn

Lô hội được dùng nhiều là phần gel và lớp thịt bên trong lá. Người ta thu hái nha đam khi đã đủ lớn. Sử dụng nha đam tươi, gọt bỏ phần vỏ, làm sạch lớp nhựa mủ màu vàng rồi cắt thành khúc chế biến thành đồ uống, hay dùng để dưỡng da. 

Thành phần hóa học

Nha đam chứa nhiều thành phần hóa học như:

  • Các Monosaccharid và Polysaccharid: glucose, aldopentose, xylose, rhamnose, arabinose, cellulose, acemannan và mannose.
  • Axít béo chưa bão hoà và prostaglandin: acid gama linolenic Enzym: Amilaza, oxydaza, lipaza, Allnilaza và Catalaza.
  • Nhóm anthraglycoside: barbaloin, aloe Emodin, Aloinosit A, Aloezin, Aloectin, Aloinosit B, Anthranol, aloin, axít cinnamiaxít và hysophanic.

Vị thuốc nha đam

Tác dụng dược lý

Nha đam có nhiều tác dụng dược lý đối với sức khỏe như:

Kháng khuẩn: hoạt chất chứa trong nhựa lô hội có tác dụng gây tê, kháng khuẩn. Có thể dùng để thanh nhiệt, sát trùng, thông tiểu.

Chống viêm: Nha đam có tác dụng chống viêm nhờ hoạt chất chromone C-glucosyl, axit salixylic và enzyme bradykinase. Dược liệu được ứng dụng điều trị chứng viêm ruột, làm dịu các vết loét viêm kết tràng nhẹ…

Nhuận tràng: Theo danh y Hải Thượng Lãn Ông, lô hội có tác dụng nhuận gan, nhuận trường, điều kinh, hỗ trợ điều trị táo bón.

Hỗ trợ điều trị đái tháo đường: Nghiên cứu khoa học năm 2006 trên tờ Biological and Pharmaceutical Bulletin về tác dụng điều trị bệnh tiểu đường tuýp 2 của gel nha đam nhờ hoạt chất phytosterol chứa trong nó.

Làm lành vết thương: Phần gel và thịt nha đam có tác dụng làm lành vết thương nhanh chóng.

Chữa viêm loét dạ dày: Nha đam chứa nhiều aloectin B giúp làm lành vết loét dạ dày.

Phòng ngừa sỏi thận: Hoạt chất  anthraquinon có trong lô hội có tác dụng kết hợp với các ion canxi trong đường tiểu, giúp chuyển hóa thành các hợp chất tan đường và tống khứ ra ngoài theo đường tiểu.

Làm sạch và bảo vệ da: Lô hội giàu hàm lượng vitamin và hoạt chất chống oxy hóa. Chính vì vậy, chúng có tác dụng rất tốt trong việc bảo vệ, cung cấp độ ẩm và giúp nuôi dưỡng da.

Ngoài ra, nha đam còn được ứng dụng để làm giảm cân, chữa viêm xương khớp, cảm lạnh, bệnh ngứa ngáy vảy nến, viêm da dầu, á sừng,…

Cách dùng, liều dùng

Nha đam thường được dùng bôi ngoài da, nấu nước uống, ăn sống. Tùy thuộc vào bệnh lý, đối tượng mà liều lượng sử dụng khác nhau.

Một số bài thuốc từ nha đam

Nha đam có mặt trong nhiều bài thuốc chữa bệnh

Chữa xơ gan, cổ trướng

Chuẩn bị một nắm lá nha đam, bỏ vỏ. Rửa sạch và cho vào máy xay sinh tố cùng nửa lít mật ong nguyên chất. Uống nước nha đam, mật ong trước ăn 15 phút, ngày 3 lần, mỗi lần khoảng 20ml. Uống liên tục đến khi triệu chứng thuyên giảm.

Chữa tiểu đường, cao huyết áp

Bài thuốc 1: Chuẩn bị nắm lá lô hội, bỏ vỏ và gai hai bên, nấu sôi để nguội. Cho vào máy xay sinh tố xay nhuyễn, lấy nước uống. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 1 muỗng trước ăn 15 phút.

Bài thuốc 2: Chuẩn bị 2 – 3 nhánh nha đam, gọt bỏ vỏ, rửa sạch. Nấu sôi rồi uống và ăn cả phần thịt lá. Mỗi ngày uống 3 lần, mỗi lần 1 muỗng canh trước ăn 15 phút.

Bài thuốc 3: Chuẩn bị 1 – 2 lá lô hội, gọt lấy thịt lá, rửa sạch, ăn sống. Ăn 3 lần/ngày.

Trị mụn

Dùng 200g nha đam tươi gọt vỏ, rửa sạch rồi cắt thành miếng, thêm 2 muỗng mật ong cùng 50g đường cát trắng và ăn. Hoặc dùng 500ml nước cốt nha đam trộn đều cùng 200ml mật ong để tủ lạnh dùng dần. Ngày uống 3 lần, mỗi lần uống 3 muỗng canh trước khi ăn.

Có thể dùng phần thịt nha đam trộn chung nước vo gạo đã lắng rồi đắp mặt nạ mỗi tối.

Một số lưu ý khi sử dụng nha đam

  • Một số tác dụng phụ khi sử dụng lô hội  liều lượng lớn trong thời gian dài: dị ứng, đau dạ dày, chuột rút, tiêu chảy, rối loạn tim, kali thấp, các vấn đề thận,…
  • Tiêu thụ nha đam đường uống không an toàn cho phụ nữ có thai và cho con bú. Dùng liều lượng lớn có thể gây sảy thai, quái thai, trẻ ngộ độc khi bú mẹ…
  • Không sử dụng lô hội đường uống cho bệnh nhân sắp phẫu thuật.
  • Một số nghiên cứu cho thấy nha đam có thể khiến bệnh trĩ tiến triển xấu hơn.
  • Nha đam có thể tương tác với một số thuốc như: Digoxin, Sevoflurane, Warfarin, thuốc nhuận tràng Senna hoặc bisacodyl, thuốc lợi tiểu chlorthalidone,…

Phần gel và thịt lá nha đam chứa nhiều dưỡng chất, có tác dụng tốt đối với sức khỏe. Bài viết cung cấp cho bạn đọc một số thông tin nguồn gốc, đặc điểm và bài thuốc từ nha đam. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý sử dụng, nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn sử dụng tốt và hiệu quả nhất.

Xem thêm:

Cách giảm cân bằng trà xanh hiệu quả

This entry was posted in . Bookmark the permalink.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *