Cây nhội

Cây nhội là cây thân gỗ, được trồng chủ yếu lấy bóng râm, làm cảnh. Tuy nhiên, cây nhội cũng được xem là một thảo dược quý, có nhiều tác dụng chữa bệnh. Dân gian ứng dụng cây nhội chữa các bệnh mụn nhọt, nước ăn chân, khí hư, nhiễm trùng roi. Hãy cùng Vườn Dược Liệu tìm hiểu về loại thảo dược này qua bài viết dưới đây.

Đặc điểm thực vật

Đặc điểm thực vật của cây nhội

Đôi nét về cây nhội

Tên gọi: Cây nhội

Tên gọi khác: cây cơm nguội, cây nhội tía, bích hợp, thu phong, trọng dương mộc, ô dương…

Tên khoa học: Bischofia javanica – Blume

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae)

Mô tả thực vật

Mô tả thực vật của cây nhội

Cây nhội là cây thân gỗ, có chiều cao trung bình từ 15 – 20m, xanh tốt quanh năm. Vỏ cây có màu nâu đen, nhẵn. Lá kép, mọc so le, 3 lá chét hình bầu dục hoặc hình trứng, dài từ 8 – 13cm, rộng từ 4 – 8cm. Gốc lá tròn, lá chét tận cùng hơi to hơn, mép khía răng, hai mặt nhẵn, mặt dưới rất nhạt. Cuống lá kép dài từ 7 – cm, phình ở gốc. Lá kèm hình tam giác, nhọn, rụng sớm.

Hoa cây nhội mọc thành cụm ở kẽ lá, dài 6 -13cm. Hoa đơn tính khác gốc, nhỏ, màu xanh lục nhạt. Hoa đực tụ thành một đôi hoặc riêng lẻ, có 5 đài khum úp kín nhị, khi nở, xòe gập xuống, không có cánh hoa, nhị 5 đối diện với lá dài, bao phấn 2 ô, chỉ nhị ngắn, nhụy lép hình đĩa. Hoa cái mọc riêng lẻ, cuống hoa dài hơn hoa đực, 5 lá đài hẹp nhọn, không có cánh hoa, bầu hình trứng hơi nhọn, nhẵn, 3 ô, mỗi ô có 2 lá noãn.

Quả cây nhội là quả thịt, có hình cầu, đường kính từ 6 – 7.5mm. quả có màu nâu hoặc nâu đen khi chín, có 2 – 3 hạt, hình trứng, nhẵn, bóng. Mùa hoa từ tháng 2 – tháng 5, mùa quả từ tháng 6 – 8.

Phân bố

Nhội phân bố rộng rãi ở các nước vùng nhiệt đới Nam Á và Đông Nam Á,. Một số quốc gia  như: Ấn Độ, Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Lào, Việt Nam, các tỉnh ở phía nam Trung Quốc. Ở Việt Nam, nhội phân bố rải rác khắp các vùng núi, trung du và đồng bằng.

Cây thường mọc ở ven các rừng kín thường xanh, các quần hệ thứ sinh, sống được trên nhiều loại đất khác nhau. Độ cao phân bố đến 1000m. Cây ra hoa quả nhiều hằng năm, thụ phấn nhờ con trúng, gió, tái sinh tự nhiên bằng hạt hoặc động vật ăn quả chín đưa hạt đi khắp nơi. Phần gốc, rễ còn lại sau khi chặt có khả năng tái sinh mạnh mẽ.

Thu hái, chế biến, bảo quản

Bộ phận cây nhội được dùng làm dược liệu là: vỏ, thân, rễ, lá. Sau khi thu hoạch về, người ta dùng tươi hoặc sấy khô, phơi khô. Bảo quản dược liệu khô nơi thoáng mát, tránh ẩm mốc ảnh hưởng dược tính.

Thành phần hóa học

Thành phần hóa học của cây nhội

Theo nghiên cứu, trong cây nhội chứa nhiều thành phần chất hóa học. Lá cây nhội chứa 76,9% nước, 4,1% protid, 13% glucid, xơ 3,9%, tro 2,1%, caroten 2,6mg%, vitamin C 30mg%, các triterpenoid như friedelin friedelinol, epifriedelinol, acetat fridelinol, acid betulinic, acid ursolic, roxburgholon; các flavonoid luteolin – 7 – o – glucosid quercetin, quercitrin, fisetin…

Vị thuốc cây nhội

Tính vị

Tính bình, vị chát, không độc

Quy kinh

Quy vào 2 kinh: Tỳ, Đại Tràng

Tác dụng dược lý

Nghiên cứu cho thấy lá nhội có tác dụng diệt trùng roi Trichomonas mạnh.

Một số bài thuốc từ cây nhội

Chữa tiêu chảy

Chuẩn bị 20 – 40g lá khô hay 40 – 60g lá tươi sắc lấy nước uống trong ngày. 

Chữa khí hư, bạch đới, viêm âm đạo, lở ngứa 

Chuẩn bị lá tươi 50 – 80g sắc lấy nước để uống hoặc sắc lấy nước đặc, thêm ít phèn chua hay hòa thêm 1 – 2 viên klion (metronidazole) để ngâm rửa. Có thể nấu cao đặc để bôi. 

Chữa dị ứng do thuốc mỡ, tiếp xúc hóa chất, lở ngứa như ghẻ ruồi do tắm nước bẩn (nước ao tù) 

Chuẩn bị lá quả cây nhội 2 phần, nghể răm 1 phần, nấu nước để tắm, tắm khi nước còn nóng, dùng lá chà xát khắp người. 

Chữa dị ứng, mẩn ngứa, mụn nhọt 

Chuẩn bị lá nhội 50g, lá cây dâu gia 50g. Giã nhỏ, trộn với ít dấm, bôi. 

Chữa viêm gan siêu vi 

Chuẩn bị lá nhội tươi 60g, hợp hoan bì 15g, rau má 30g, đường phèn 15g, sắc nước uống. 

Phong thấp, đau nhức xương khớp 

Vỏ thân cây nhội 12g sao vàng, dây đau xương sao 12g, thổ phục linh 12g. Sắc uống ngày một thang, chia 2-3 lần uống trong ngày. Uống 10-15 thang. 

Ung thư dạ dày, thực quản 

Chuẩn bị lá cây nhội 60 g. Sắc uống ngày một thang. 

Dị ứng phát ngứa như ghẻ ruồi do tắm nước ao tù 

Dùng lá Nhội hai phần, Nghể răm một phần, nấu nước tắm khi nước còn nóng và dùng bã xát.

Một số lưu ý khi sử dụng cây nhội

  • Nên dùng đúng liều lượng bác sĩ chỉ định.
  • Không tự ý sử dụng khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ, thầy thuốc. 

Bài viết cung cấp cho bạn đọc một số thông tin bổ ích về thảo dược nhội. Mọi thông tin chi tiết hay sử dụng các bài thuốc từ cây nhội, người bệnh nên tham vấn ý kiến bác sĩ trước để được hướng dẫn sử dụng về liều lượng và cách dùng tốt nhất. Không nên tự ý sử dụng để tránh các tác dụng không mong muốn.

Xen thêm:

Bạc hà

This entry was posted in . Bookmark the permalink.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *